EVWorldDrive

ตัวเลขระยะทางในโฆษณารถไฟฟ้า มาตรฐานทดสอบต่างกันอย่างไร ทำไมวิ่งจริงไม่ถึง

ตัวเลขระยะทางในโฆษณารถไฟฟ้า มาตรฐานทดสอบต่างกันอย่างไร ทำไมวิ่งจริงไม่ถึง
ที่มา: Wikimedia Commons

ทั่วโลกมีรถไฟฟ้าวางขายจำนวนมาก ทุกคันต้องมีตัวเลขระยะทางติดไว้ในโฆษณา และแต่ละภูมิภาคก็ไม่ได้ใช้วิธีทดสอบเดียวกัน ในงานแสดงรถที่เมืองไทย ป้ายข้างรถสองคันที่จอดติดกันจึงอาจอ้างตัวเลขจากมาตรฐานคนละแบบ โดยที่คนเดินดูไม่มีทางรู้ถ้าไม่ได้อ่านตัวหนังสือเล็กด้านล่าง

สำหรับคนที่กำลังเลือกรถคันแรก ตัวเลขนี้มักเป็นสิ่งแรกที่ใช้ตัดสินใจ ก่อนจะเชื่อหรือไม่เชื่อ ลองทำความเข้าใจว่ามันมาจากไหน

ตัวเลขในโบรชัวร์เกิดในห้องทดลอง ไม่ได้เกิดบนถนน

การทดสอบระยะทางส่วนใหญ่ทำในห้องที่ควบคุมอุณหภูมิ รถจอดอยู่บนลูกกลิ้งที่หมุนตามล้อ คนขับหรือเครื่องควบคุมจะเร่งและชะลอตามรูปแบบความเร็วที่กำหนดไว้ล่วงหน้า ตั้งแต่ช่วงจอดติดในเมือง ช่วงวิ่งความเร็วปานกลาง ไปจนถึงช่วงเร็วขึ้น แล้ววัดว่าแบตเต็มหนึ่งครั้งพาไปได้ไกลแค่ไหน

ข้อดีของวิธีนี้คือทำซ้ำได้ ทุกคันเจอโจทย์เดียวกัน จึงใช้เปรียบเทียบได้ ข้อจำกัดคือห้องทดลองไม่มีแดดเที่ยง ไม่มีรถติดบนทางขึ้นสะพาน ไม่มีผู้โดยสารสี่คนกับกระเป๋าเต็มท้าย และไม่ได้เปิดแอร์แบบที่คนไทยเปิดกันจริง

แต่ละมาตรฐานตั้งโจทย์ไม่เหมือนกัน

มาตรฐานรุ่นเก่าอย่าง NEDC (New European Driving Cycle) ใช้รูปแบบการขับที่ค่อนข้างนุ่มนวล ความเร็วไม่สูงนาน ตัวเลขที่ได้จึงมักดูสวยกว่าการขับจริงพอสมควร ต่อมามีการพัฒนามาตรฐาน WLTP (Worldwide Harmonised Light Vehicles Test Procedure) ซึ่งช่วงการขับยาวกว่า เร่งแรงกว่า และมีช่วงความเร็วสูงมากกว่า ตัวเลขจึงใกล้ชีวิตจริงขึ้น แม้ยังไม่ตรงทั้งหมด ส่วนสหรัฐฯ และจีนก็มีวิธีทดสอบของตัวเองที่ตั้งโจทย์ต่างออกไปอีก

ผลคือรถคันเดียวกัน ถ้าวัดด้วยมาตรฐานต่างกันจะได้ตัวเลขไม่เท่ากัน การเอาตัวเลขของรถคันหนึ่งจากมาตรฐานหนึ่ง ไปเทียบกับอีกคันที่ใช้อีกมาตรฐาน จึงเหมือนเทียบเวลาวิ่งของนักกีฬาสองคนที่วิ่งคนละสนาม

ภาพหรือตัวเลขที่ดูดีเกินจริงไม่ได้มีแค่ในวงการรถ คนที่เคยเห็นรูปบ่อน้ำร้อนที่แต่งสีจนสวยกว่าตอนไปยืนดูของจริงคงเข้าใจดี ตัวเลขระยะทางไม่ได้โกหก แต่เป็นภาพที่ถ่ายในแสงที่ดีที่สุด

พอออกจากห้องทดลองมาเจออากาศร้อนและทางด่วน

ในเมืองไทย ตัวแปรที่ทำให้ระยะทางจริงหดลงมีหลายตัว แอร์ที่เปิดเกือบตลอดเวลา แดดที่ทำให้ห้องโดยสารร้อนจัดหลังจอดกลางแจ้ง ความเร็วบนทางหลวงที่สูงกว่าช่วงส่วนใหญ่ของการทดสอบ น้ำหนักคนและของ ลมยางที่อ่อนกว่าที่ควร และแบตที่เสื่อมลงตามอายุ ปัจจัยเหล่านี้อธิบายไว้ละเอียดในบทความว่าด้วยตัวแปรที่ทำให้แบตพาไปได้ใกล้หรือไกล

ที่น่าสนใจคือรถไฟฟ้าทำได้ดีในรถติด เพราะรถจอดนิ่งแทบไม่ใช้ไฟนอกจากแอร์ และเก็บพลังงานคืนตอนชะลอได้ แต่กลับเสียเปรียบบนทางด่วนที่วิ่งเร็วต่อเนื่อง ตรงข้ามกับรถน้ำมันที่หลายคนคุ้นเคย คนที่ขับทางไกลบ่อยจึงมักรู้สึกว่าตัวเลขโฆษณาห่างจากความจริงมากกว่าคนที่ขับในเมือง

ตัวเลขระยะทางที่เหลือบนหน้าจอรถเองก็เป็นการประมาณจากการขับช่วงที่ผ่านมา ไม่ใช่คำสัญญา หลายรุ่นให้เลือกแสดงเป็นเปอร์เซ็นต์แบตแทนได้ ซึ่งบางคนอ่านแล้วสบายใจกว่า การจัดหน้าจอให้เห็นข้อมูลที่จำเป็นโดยไม่ต้องละสายตานาน มีแนวทางอยู่ในเรื่องการตั้งค่าจอกลางให้ขับได้ปลอดภัยขึ้น

เทียบรถสองคันอย่างไรไม่ให้ตัวเลขหลอกตา

เริ่มจากดูว่าตัวเลขของแต่ละคันอ้างมาตรฐานไหน ปกติจะมีตัวหนังสือเล็กกำกับในโบรชัวร์หรือเว็บไซต์ผู้ผลิต ถ้าไม่มี ให้ถามผู้ขายตรงๆ แล้วเทียบเฉพาะรถที่ใช้มาตรฐานเดียวกัน ตัวเลขจากคนละมาตรฐานให้ใช้ดูคร่าวๆ เท่านั้น

ต่อมาคือหาข้อมูลจากเจ้าของรถจริงที่ใช้งานคล้ายเรา ทั้งในกลุ่มผู้ใช้รุ่นนั้นและคนรู้จัก ถามว่าวิ่งในเมืองกับวิ่งทางไกลได้ต่างกันแค่ไหน แต่จำไว้ว่าแต่ละคนขับไม่เหมือนกัน ฟังหลายๆ เสียงแล้วดูแนวโน้ม

ระหว่างคุยกับผู้ขาย อย่าหยุดอยู่ที่ระยะทาง เรื่องที่ไม่อยู่ในโฆษณาแต่สำคัญกับความปลอดภัยก็ควรถาม เช่นวิธีเปิดประตูจากด้านในเมื่อระบบไฟของรถใช้การไม่ได้ คำตอบที่ชัดเจนบอกอะไรเกี่ยวกับผู้ขายได้มากเหมือนกัน

ก่อนเซ็นสัญญา ถามให้ได้คำตอบเพียงข้อเดียวว่าตัวเลขระยะทางของรถคันนั้นมาจากมาตรฐานไหน แล้วเอาไปวางเทียบกับรถคันอื่นที่วัดด้วยมาตรฐานเดียวกันเท่านั้น